English? Click here.

In het eerste deel van dit blog stonden wij stil bij het aansprakelijkheidsregime in geval van vertraging onder de CMR en het nationale recht. Eveneens werd de mogelijke ontsnapping daarvan via een beroep op overmacht aangestipt. In dit deel gaan wij dieper in op dit laatste.

Een vertaling naar de huidige situatie levert het volgende beeld op. De vervoerder zal enerzijds moeten aantonen dat er sprake is van bepaalde onvermijdelijke omstandigheden. Hierbij dient te worden gedacht aan het onvoorzienbare ontstaan van het corona-virus en de gevolgen en maatregelen die daar weer uit voortvloeien.

In de tweede plaats zal de vervoerder moeten aantonen dat hij als een zorgvuldig vervoerder de redelijkerwijs te vergen maatregelen heeft genomen om de schade te voorkomen. Het valt niet uit te sluiten dat hierover de nodige juridische en feitelijke discussie kan ontstaan. Wanneer heeft de vervoerder namelijk al dan niet hieraan voldaan? Dient een zorgvuldig vervoerder rekening te houden met oplopende wachttijden of zelfs de mogelijkheid dat hij voor dichte grenzen komt te staan? Hierbij kan bijvoorbeeld de vraag gesteld worden in hoeverre van de vervoerder gevergd kan worden dat hij het transport afstemt op de laatste berichtgeving en ontwikkelingen omtrent overheidsmaatregelen. Zo kan een vervoerder op voorhand bepaalde routes en grensovergangen waarvan bekend is dat zij tot aanzienlijke vertraging kunnen leiden, vermijden. Houdt een vervoerder geen of onvoldoende rekening met deze aspecten, dan kan het oordeel zijn dat de vertragingsschade voor zijn eigen rekening behoort te komen.

Anders is de situatie mijns inziens wanneer de vervoerder tijdens het transport plotsklaps te maken krijgt met – zelfs voor deze tijden - onvoorzienbare maatregelen of omstandigheden die leiden tot de vertragingsschade. Denk hierbij aan een vervoerder die aankomt bij een grensovergang en vervolgens op datzelfde moment de overheid van dat land in strijd met eerdere berichtgeving onverwacht besluit die grensovergang te sluiten. Of aan de situatie waarbij de vervoerder bijna aangekomen op zijn bestemming, geconfronteerd wordt met onvoorziene maatregelen of omstandigheden die verhinderen dat hij de goederen kan afleveren. Een beroep op overmacht via de CMR of de wet is in deze gevallen kansrijker.

Aansprakelijkheid vervoerder: kat in de zak?

Maar als de vervoerder aansprakelijk is, dan is die aansprakelijkheid bovendien nog eens beperkt tot eenmaal de vrachtprijs (Internationaal) respectievelijk tweemaal de vrachtprijs (Nationaal). De vervoerder geniet dus een aanmerkelijke bescherming. Het is enkel mogelijk die bescherming te ontlopen indien er sprake is van opzet of bewuste roekeloosheid (ex art. 29 CMR). De kans dat dit in Nederland slaagt is klein.

Andere ontsnappingsmogelijkheden

Algemene voorwaarden

In het voorgaande is de aandacht gevestigd op de overmachtsbepaling van de CMR en de wet. In de praktijk is het echter gebruikelijk dat in (de algemene voorwaarden van) contracten eveneens het nodige is geregeld omtrent overmacht. Niet zelden wordt er een specifieke regeling getroffen voor de uitbraak van een pandemie. Overmacht in die situatie kan al dan niet uitgesloten zijn. Dit verschilt van geval tot geval. Wolfs Advocaten zal binnenkort een blog maken hierover met betrekking tot AVC / LSV 2014 en Fenex.

Onvoorziene omstandigheden

Daarnaast bestaan twee wettelijke reddingsboeien. Zo is het onder bijzondere omstandigheden mogelijk een beroep te doen op art. 6:258 BW. Met een beroep op dit artikel kan de rechter – kort samengevat - de gevolgen van een overeenkomst wijzigen of deze geheel of gedeeltelijk ontbinden wegens onvoorziene omstandigheden.

Redelijkheid en billijkheid

Tot slot kan na een beroep op art. 6:248 BW de rechter (delen van) de overeenkomst buiten toepassing laten, voor zover dit in de gegeven omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn. Beide bepalingen dienen echter terughoudend te worden toegepast door de rechter.

Advies nodig?

Heeft u vragen over dit onderwerp of heeft u advies nodig? Neem dan gerust contact op met één van onze advocaten, zoals Arsen Mukuchian, auteur van dit blog, Lotte Oostdam of John Wolfs.

Dit blogbericht is geplaatst op 23 maart 2020