Een bekend fenomeen: “leugentjes om bestwil”. Een sprekend voorbeeld is het oppoetsen van het cv om er net wat beter uit te springen. Begin februari 2020 moest de Hoge Raad oordelen over een wel heel extreem geval van liegen over opleidingen en lidmaatschap van een vakvereniging. Het oordeel was bepaald niet mals. Onder omstandigheden kan de werkgever de arbeidsovereenkomst buitengerechtelijk vernietigen wegens bedrog van de werknemer.

Wat was er aan de hand?

Een zorgdirecteur was niet al te zorgvuldig geweest bij het aan zijn werkgever verstrekken van de juiste informatie over eerdere werkgevers, eerdere functies, genoten opleidingen, BIG-registratie en opgedane werkervaring als “Manager Zorg / klinisch psycholoog / psychotherapeut GGZ”. Met bijna alles was wel iets mis, dus veel verdergaand dan enkel het cv net iets mooier maken dan het in werkelijkheid is.

Op basis van de verstrekte cv informatie verzocht de werkgever de werknemer te solliciteren naar de functie van directeur Zorg. De sollicitatieprocedure verliep voor de werknemer succesvol en de werknemer werd aangenomen en benoemd tot statutair directeur.

Enkele maanden na zijn benoeming tot statutair directeur volgden al de eerste tekenen van het bedrog. De algemene vergadering van aandeelhouders neemt daarop het besluit om de werknemer te ontslaan als statutair bestuurder. Na dit ontslagbesluit blijken nog veel meer door de werknemer opgegeven werkervaringen / opleidingen / kwalificaties niet te kloppen.

De werkgever besluit het ontslag terug te draaien en de arbeidsovereenkomst en het aanstellingsbesluit tot benoeming van statutair directeur te vernietigen wegens bedrog. Omdat met een buitengerechtelijke vernietiging de arbeidsovereenkomst en het aanstellingsbesluit nooit hebben bestaan, vordert de werkgever tevens het betaalde salaris terug.

Kantonrechter en (in hoger beroep) Hof

Zowel de kantonrechter als het hof overwegen dat een beroep op buitengerechtelijke vernietiging van de arbeidsovereenkomst op grond van bedrog weliswaar in zeer beperkte mate is toegestaan (dat heeft te maken met het gesloten ontslagstelsel in Nederland, dit wil zeggen dat een arbeidsovereenkomst alleen ontbonden kan worden door de rechter, wordt opgezegd of door middel van een vaststellingsovereenkomst wordt beëindigd), maar oordelen dat deze vlieger alleen opgaat als de arbeidsovereenkomst na ontdekking van het bedrog geheel nutteloos blijkt te zijn geworden omdat de bedongen arbeid niet kan worden uitgevoerd. Maar daarvan was aldus de kantonrechter en het hof in dit geval geen sprake. Denk bij een “nutteloos” dienstverband aan de piloot zonder vliegbrevet en de taxichauffeur zonder rijbewijs.

Hoge Raad

De Hoge Raad beslist anders. De Hoge Raad overweegt allereerst dat het wettelijk stelsel van het ontslagrecht niet strekt tot bescherming van een werknemer die bedrog pleegt bij het aangaan van de arbeidsovereenkomst. Daarmee zet de Hoge Raad meteen de deur wijder open voor een buitengerechtelijke vernietiging van de arbeidsovereenkomst dan als gedaan door de kantonrechter en het hof. Vervolgens oordeelt de Hoge Raad dat uit de wet niet volgt de eis dat de arbeidsovereenkomst (vrijwel) geheel nutteloos is gebleken. Oftewel, de kans van slagen van een buitengerechtelijke vernietiging van de arbeidsovereenkomst wegens bedrog mag van het “inhoudsloos” zijn geworden van de arbeidsovereenkomst niet afhankelijk worden gesteld.

De Hoge Raad legt de lat dus lager dan de kantonrechter en het hof hebben gedaan, maar zegt meteen ook dat de rechter bij de beoordeling van de vordering tot terugbetaling van het loon (bij vernietiging heeft de arbeidsovereenkomst immers nooit bestaan en is het loon achteraf beschouwd dus in beginsel onverschuldigd betaald) de ruimte heeft om rekening te houden met de feiten en omstandigheden van het geval. Deze escape laat de Hoge Raad dan nog wel toe. Maar dat is dan ook het enige beetje bescherming voor de werknemer. Omdat dit aspect een feitelijke beoordeling van de kwestie vergt heeft de Hoge Raad de zaak van de zorgdirecteur door verwezen naar het hof Arnhem-Leeuwarden voor verdere behandeling en beslissing. Wij zullen de zaak blijven volgen en zijn zeer benieuwd naar de uitkomst.

Vragen?

Heeft u vragen over dit onderwerp of heeft u advies nodig? Neem dan gerust contact op met Milan Gaber.

Lees hier de volledige uitspraak van de Hoge Raad.

 

Dit blogbericht is geplaatst op 10 maart 2020