In dit blog behandel ik het Weens Koopverdrag (officiële naam: “UN Convention for the International Sale of Goods - CSG”). In veel overeenkomsten of algemene voorwaarden wordt de toepasselijkheid van het Weens Koopverdrag uitgesloten; maar waarom? En is dat wel zo’n verstandige keuze?

Wat is het Weens Koopverdrag?

Het Weens Koopverdrag is een internationaal verdrag met betrekking tot internationale koopovereenkomsten. Het Weens Koopverdrag is van toepassing als sprake is van een koopovereenkomst van roerende zaken tussen professionele partijen (het verdrag ziet dus niet toe op een consumentenkoop) die in landen zijn gevestigd die partij zijn bij het Weens Koopverdrag of als partijen bij hun koopovereenkomst een rechtskeuze hebben gemaakt voor het recht van een land dat lid is van het Weens Koopverdrag. Het Weens Koopverdrag is door meer dan 85 staten bekrachtigd en is dan ook snel van toepassing in internationale handelstransacties. Het Weens Koopverdrag gaat boven nationale wetgeving. Juristen zeggen dan dat sprake is van “supranationaal recht”.

Voorbeeld van automatische toepasselijkheid

Een Nederlands bedrijf verkoopt bloemen aan een Duitse onderneming. Zij spreken niks af over welk recht van toepassing is op hun transactie. Nederland en Duitsland zijn verdragssluitende staten. Het Weens Koopverdrag is dus automatisch van toepassing op de koopovereenkomst.

Dezelfde situatie, maar nu hebben partijen op de koopovereenkomst Nederlands recht van toepassing verklaard. Ook nu is het Weens Koopverdrag automatisch van toepassing. Immers hebben partijen een rechtskeuze gemaakt voor het recht van een land dat lid is van het Weens Koopverdrag (in dit voorbeeld Nederland).

Wanneer is het Weens Koopverdrag niet van toepassing?

Hiervoor heb ik al aangegeven dat het Weens Koopverdrag niet van toepassing is op een consumentenkoop. Bovendien moet het gaan om de (ver)koop van roerende zaken. Maar partijen kunnen de toepasselijkheid van het Weens Koopverdrag in hun overeenkomst of algemene voorwaarden ook uitsluiten. Dat moet wel uitdrukkelijk worden gedaan. Men leest dan ook wel eens in koopovereenkomsten “Op deze overeenkomst is uitsluitend Nederlands recht van toepassing. De toepasselijkheid van het Weens Koopverdrag wordt uitgesloten”. Dit is duidelijke taal en het Weens Koopverdrag is dan niet van toepassing. Verder kunnen partijen ook van het Weens Koopverdrag afwijken, dit wil zeggen: hiervan afwijkende regelingen treffen in hun koopovereenkomst. Want de bepalingen van het Weens Koopverdrag zijn niet dwingend van aard. Afwijken is daarom dus toegestaan.

Maar waarom wordt in veel overeenkomsten of algemene voorwaarden de toepasselijkheid van het Weens Koopverdrag bij voorbaat uitgesloten? En is dat wel zo’n verstandige keuze? Om deze vragen te kunnen beantwoorden moeten we eerst weten wat het Weens Koopverdrag regelt. De ervaring leert dat partijen vaak niet bekend zijn met de inhoud van het Weens Koopverdrag en dan ook niet weten of de toepasselijkheid in hun voordeel of nadeel is. Veiligheidshalve sluit men de toepasselijkheid van het Weens Koopverdrag dan ook maar uit. Onbekend maakt dan vaak onbemind.

Wat regelt het Weens Koopverdrag?

Zoals gezegd, het Weens Koopverdrag is een internationaal verdrag dat regels geeft over de koop van roerende zaken tussen professionele handelaren. Het Weens Koopverdrag bevat materieel kooprecht en stelt dus eigen regels met betrekking tot kwaliteit, betaling, aflevering, non-conformiteit van zaken, ontbinding van koopovereenkomsten en schadevergoeding. Het Weens Koopverdrag bepaalt daarentegen niet welke rechter bevoegd is. Hierover kunnen partijen zelf afspraken maken. Doen zij dat niet, dan gelden de gewone regels omtrent de bevoegde rechter.

Voordelen Weens Koopverdrag

Het is zeker niet zo, dat het altijd zinvol is om de toepasselijkheid van het Weens Koopverdrag op voorhand contractueel (in de koopovereenkomst of in de algemene voorwaarden) uit te sluiten. Waarom niet? Hoewel het Weens Koopverdrag ernaar streeft voor zowel koper als verkoper redelijk te zijn, is het Weens Koopverdrag over het algemeen verkoper-vriendelijk. Veel bepalingen in het Weens Koopverdrag zijn voor de verkoper namelijk gunstiger dan het equivalent hiervan naar Nederlands recht.

Zo kan de koper de koopovereenkomst slechts ontbinden wanneer sprake is van een “wezenlijke” tekortkoming in plaats van “iedere” tekortkoming zoals de Nederlandse wet bepaalt. Verder bepaalt het Weens Koopverdrag dat de verkoper recht heeft op rente als de koper niet tijdig betaalt en is het klachtrecht van de koper wat meer uitgehold, althans wanneer dat bekeken wordt naar Nederlandse maatstaven. De koper moet uiterlijk binnen twee jaar na aflevering van de gekochte zaak klagen over een gebrek, terwijl dat in Nederland soms na drie jaar of zelfs nog langer nog steeds kan.

Voorts is de schadevergoedingsplicht van de verkoper onder het Weens Koopverdrag gemaximeerd: de schadevergoeding kan niet hoger zijn dan de schade die de verkoper op het moment van sluiten van de koopovereenkomst objectief kon voorzien. Het Weens Koopverdrag kent met andere woorden dus een soort van maximale aansprakelijkheid. Het Nederlandse recht kent dit niet. Onder het Weens Koopverdrag komen – anders dan hoe dat in Nederland is geregeld – in beginsel tevens de volledige kosten van rechtsbijstand voor vergoeding in aanmerking.

Conclusie

Het op voorhand zo maar uitsluiten van de toepasselijkheid van het Weens Koopverdrag is dus niet in alle situaties verstandig. Bent u verkoper, dan kan het juist listig zijn om het Weens Koopverdrag wèl van toepassing te verklaren, misschien zelfs wel heel expliciet. Bent u koper, dan moet u attent zijn op de verkoper-vriendelijkheid van het Weens Koopverdrag.

Advies nodig?
Heeft u over dit onderwerp vragen en wilt u meer weten? Of heeft u advies nodig? Neem gerust contact op met Milan Gaber.

Dit blogbericht is geplaatst op 30 september 2019